IMG_5895

เมื่อพูดถึงการสร้างวัฒนธรรมจักรยาน เราคงหนีไม่พ้นที่จะต้องพูดถึงกระแส bike chic กันบ้าง มันเป็นแนวทางรณรงค์การใช้จักรยานเป็นพาหนะปกติในชีวิตประจำวัน โดยใช้เครื่องแต่งกายเป็นสื่อ ในระดับพื้นฐาน เราก็สื่อถึงวิถีชีวิตปกติบนหลังอานด้วยการแต่งตัวเก๋ไก๋ตามความชอบส่วนตัว จะไปไหนก็แต่งตัวตามงานที่จะไป ไปทำงานออฟฟิศ ไปประชุม ดูหนัง ปาร์ตี้ จ่ายตลาด ฯลฯ แต่งอะไรก็ได้ตามปกติ แต่ปั่นจักรยานไป ไม่ต้องเอาชุดไปเปลี่ยน

ระดับพื้นฐานนี้เรียกว่า Dress for Destination แต่งตามงานที่จุดหมายปลายทาง เพื่อแสดงให้สังคมรอบตัวเห็นว่าจักรยานไม่ใช่อุปสรรคในการใช้ชีวิตปกติในเมือง แต่ถ้าคุณเป็นคนรักสบายแบบผู้เขียน การแต่งตัวสบายตามปกติอาจไม่มีพลังในการสื่อสารอะไรได้มากนัก เพราะไม่สวยโดดเด่น ไม่มีสไตล์เก๋ไก๋เตะตา หนุ่มสาวหลายคนจึงตั้งใจแต่งตัวให้เก๋เริ่ด ตั้งใจใส่กระโปรง ทาปากแดง สะพายกระเป๋างามๆ ปั่นจักรยานออกไปใครเห็นก็ร้องว้าว พวกเธอตั้งใจนำความงดงามไปสู่ท้องถนนกลางเมือง ทำให้คนขี่จักรยานเป็นคนเท่เก๋ไก๋นำแฟชั่น นี่คือระดับ Bike Chic หรือ Cycle Chic

การแต่งตัวสวยปั่นจักรยานเป็นการรณรงค์ประจำวันในระดับปัจเจกบุคคล แต่บางครั้งบางคราวเหล่าไบค์ชิคก็นัดรวมตัวกันออกมาแต่งตัวปั่นเป็นกลุ่ม บางครั้งจัดเทศกาลปั่นเป็นขบวนใหญ่ สร้างพลังรณรงค์วัฒนธรรมจักรยาน เพื่อให้โดดเด่นชัดเจนมากๆ บางกลุ่มจึงมีการกำหนดการแต่งตัวร่วมงาน เช่น กำหนดให้ทุกคนใส่กระโปรงมาปั่น เรียกว่า Skirt Bike เน้นกลุ่มผู้หญิงโดยเฉพาะ แสดงอิสรภาพของกุลสตรี

อย่างไรก็ตาม ตำแหน่งไบค์ชิคขั้นเทพเหนือระดับต้องยกให้สาวๆ ชาวเมืองเม็กซิโก พวกเธอมีวาระสูงส่งยิ่งกว่าไบค์ชิคธรรมดา

พวกเธอเรียกตัวเองว่า Rodada de Altura คำว่า Rodada ในภาษาสเปนแปลว่าร่องรอยของล้อที่หมุนผ่านไป แต่ในสเปนแบบเม็กซิโกเป็นแสลงที่ใช้เรียกจักรยาน ส่วน Altura ก็ง่ายๆ ตรงตัวหมายถึงความสูง แต่เอามารวมกันไม่ได้แปลว่าจักรยานแห่งความสูง  มันหมายถึงจักรยานที่ปั่นโดยรองเท้าส้นสูง จึงขอเรียกกลุ่ม Rodada de Altura เป็นชื่อไทยว่า “ส้นสูงหมุนโลก”

ทำไมหมุนโลก?

สังคมละตินอเมริกาเป็นสังคมผู้ชายเบ่งกล้าม มีทัศนคติมุมมองกดขี่ผู้หญิงขนาดขุนแผนเรียกพี่ เพื่อนที่โตมาในละตินอเมริกายุคทศวรรษ 60 เคยเล่าให้ฟังว่าสมัยนั้นคำแสลงที่เรียก “ผู้หญิงของมึง” เป็นคำเดียวกับ “นิโกรของมึง” แม้ว่าผู้หญิงของมึงจะไม่ใช่คนดำก็ตาม

ทัศนคติดูถูกดูแคลนผู้หญิงเป็นสิ่งที่สาวเม็กซิโกกลัวมากที่สุด มันทำให้พวกเธอไม่กล้าขี่จักรยาน เจอรถยนต์พลุ่กพล่านยังน่ากลัวน้อยกว่า พวกเธอเล่าให้ฟังว่า ถ้าผู้หญิงขี่จักรยานออกมากับลูกก็ไม่เป็นไร เป็นบรรยากาศครอบครัว อยู่ภายใต้ภาพลักษณ์ของแม่ เป็นโหมด “ผู้หญิงดี” แต่ถ้าเธอนุ่งกระโปรงปั่นจักรยานออกมาคนเดียว เธอจะถูกมองว่าเป็นสาวก๋ากั่นให้ท่าผู้ชาย แม้ว่ากระโปรงจะยาวถึงเข่าก็ตาม ตัวผู้ริมทางก็จะพากันเห่าหอนเป่าปากแทะโลม

เมื่อสามปีที่แล้ว สาวเม็กซิโกกลุ่มหนึ่งจึงรวมตัวกันนุ่งกระโปรง แต่งหน้าทาปาก และที่ขาดไม่ได้คือใส่รองเท้าส้นสูงออกมาปั่นจักรยาน เพราะไม่มีสัญญลักษณ์แห่งความเป็นผู้หญิงอะไรที่จะทรงพลังได้เท่ารองเท้าส้นสูง ซึ่งจริงๆ แล้วใส่ปั่นจักรยานนั้นง่ายกว่าใส่เดิน

ลำพังสาวขี่จักรยานก็เท่มากแล้ว พอเจอรองเท้าส้นสูงเข้าไปด้วย ก็แรงสุดๆ ดึงดูดความสนใจจากสื่อมวลชนอย่างท้วมท้น

เธอนัดหมายกันทางโซเซียลมีเดีย ปีแรกดึงสาวเข้ามาร่วมปั่นเป็นขบวนใหญ่ใส่ส้นสูงได้ 300 คน ถึงปีที่สามจำนวนสาวร่วมปั่นขึ้นถึง 700 คน ปัจจุบันมีนัดปั่นกลุ่มสาวๆ แบบง่ายๆ ไม่ต้องแต่งตัวมาก ทุกคืนวันอังคาร ผู้ชายรุ่นใหม่ก็เข้ามาร่วมด้วย ทำหน้าที่เป็นบอดี้การ์ดปกป้องสาวๆ จากเหล่าจิ๊กโก๋

ทัศนคติของสังคมเมืองเม็กซิโกต่อผู้หญิงขี่จักรยานเริ่มเปลี่ยนไปบ้างแล้ว เธอได้รับความชื่นชมว่าเป็นคนกล้าหาญ มีกึ๋น เป็นแบบอย่างแก่สาวอื่นๆ จักรยานไม่เพียงแต่เป็นพาหนะที่ช่วยให้เธอเดินทางในเมืองได้รวดเร็วที่สุด มันยังเป็นพาหนะแห่งเสรีภาพที่ปลดปล่อยเธอจากวัฒนธรรมกดขี่เพศในสังคม

อยากบอกว่าสาวๆ แกนนำ “ส้นสูงหมุนโลก” กลุ่มนี้ ล้วนแล้วแต่มีท่าทีนุ่มนวล นิ่งๆ ไม่มีแววเปรี้ยวมั่นฉับอะไรเลยสักนิด พวกเธอเป็นผู้หญิงที่ดูธรรมดาที่สุด

เป็นผู้หญิงที่ผู้หญิงทุกคนเห็นแล้วรู้สึกภูมิใจ

Cycling Plus, Sept 2013

Advertisements