cityscapes_trains_people_turkey_roads_artwork_istanbul_taksim_istiklal_street_street_3501x2057_wa_Wallpaper_3501x2057_www.wall321.com

อิสติคลัล (Istiklal) แปลว่า “อิสรภาพ” ในภาษาตุรกี เป็นชื่อของถนนใหญ่หนึ่งในหลายๆ สายของมหานครอิสตันบูลที่นำไปสู่จัตุรัสทักสิม สถานที่ที่พลเมืองชาวตุรกีมารวมตัวประท้วงรัฐบาลหลายครั้งหลายหนในช่วงสองปีที่ผ่านมาจนเป็นข่าวดังไปทั่วโลก

ในเชิงการเมือง ถนนอิสติคลัลมีบทบาทเทียบได้กับถนนราชดำเนินของเรา แต่เรื่องราวของอิสรภาพมีหลายแง่มุม ในสายตานักท่องเที่ยวที่โผล่หน้าไปสัมผัสแปล็บเดียวอย่างเรา ถนนอิสติคลัลเล่าเรื่องของการกอบกู้อิสรภาพชีวิตคนในเมืองใหญ่ประชากร 20 ล้านคนที่ถูกรถยนต์ยึดไป

ถนนสายนี้อยู่ในย่านเบล็อกยู (Belogyu) เดิมทีในยุครุ่งเรืองของการเดินทางรถไฟสายโอเรียนเต็ลเอ็กซ์เพรสสมัยศตวรรษ 19 และต้นๆ 20 เรียกว่าย่านเปร่า (Pera) เป็นถิ่นเก๋ไก๋คึกคัก มีรถรางและรถใต้ดินแห่งที่สองของโลก เรียงรายไปด้วยตึกสไตล์นีโอคลาสสิค อาร์ตนูโว โบซาร์ต อะไรเทือกนั้น จนได้ชื่อว่าเป็นปารีสตะวันออกที่ผสมผสานสองโลกฝรั่ง-แขก ส่วนใหญ่สร้างขึ้นในสมัยอาณาจักรออตโตมันตอนปลาย เป็นที่ตั้งของสถานฑูตและสถาบันการศึกษาอินเตอร์ต่างๆ ในสมัยนั้น เป็นแหล่งรวมฝูงปัญญาชนและไฮโซยุโรป

แต่หลังจากที่นายพลอาตาเติร์คสถาปณาสาธารณรัฐตุรกีขึ้นมาได้ในปี ค.ศ.1923 และย้ายเมืองหลวงไปอยู่ที่แองคารา สถานฑูตและหน่วยงานรัฐต่างๆ ก็ย้ายไปด้วย สภาพถนนอิสติคลัลค่อยๆ เปลี่ยนไป หลังสงครามโลกครั้งที่สองถนนอิสติคลัลก็เหมือนกับถนนอื่นๆ คือ ยกเลิกรถราง เปิดรับรถยนต์เข้ามายึดครองทุกเลน แต่จุดเสื่อมสุดเกิดขึ้นในปี 1955 เมื่อเกิดจลาจลต่อต้านชาวกรีก พังตึกรามอาคาร เผารถ ฯลฯ ผู้คนเริ่มย้ายออก โดยเฉพาะในช่วงทศวรรษ 1970 จนย่านนี้กลายเป็นแหล่งเสื่อมโทรม กระทั่งรถไฟโอเรียนเต็ลเอ็กเพรสจากปารีสถึงอิสตันบูลยกเลิกจุดหมายปลายทางป้ายอิสตันบูลในปี ค.ศ.1977 เปลี่ยนเป็นวิ่งจากปารีสถึงแค่เวียนนาเท่านั้น ย่านเปร่าหรือเบล็อกยูไม่อยู่ในแผนที่ชาวโลกอีกต่อไป

แต่ในช่วงปลายทศวรรษ 80 และต้น 90 เทศบาลท้องถิ่นลุกขึ้นปรับปรุงถนนสายนี้ด้วยวิสัยทัศน์ของนักจัดการเมืองอย่างแท้จริง เขาไม่ได้รื้อของเก่าทิ้งเพื่อสร้างสิ่งที่โลกยุคนั้นเห็นว่าเป็นความโมเดิร์น แต่กลับไปค้นหาอัตลักษณ์ที่เป็นหัวใจของย่าน ลงทุนบูรณะอาคารประวัติศาสตร์หลายแห่งขึ้นมาใหม่ และที่น่าสนใจคือปรับปรุงพื้นผิวถนนใหม่ให้เป็นถนนคนเดินทั้งหมด ยาวถึง 1.4 กิโลเมตร  นำรถรางโบราณกลับมาวิ่งใหม่กลางถนนปะปนไปกับทางเดิน เวลาวิ่งก็ส่งเสียงเก๊งๆ ให้คนหลีก

แค่ปรับกายภาพให้เป็นมิตรกับมนุษย์ ผู้คนก็หลั่งไหลเข้ามาเอง เอกชนกลับเข้ามาลงทุน ร่วมสร้างบ้านแปรงเมือง ถนนอิสติคลัลกลายเป็นถนนสายอิสรภาพที่มีเสน่ห์ มีชีวิตชีวาอีกครั้งหนึ่ง เต็มไปด้วยร้านรวง ของกินอร่อยๆ ไนท์คลับ ตลาดย่อย ขายดิบขายดีเพราะมีคนเดินเข้าออกได้ทุกตารางนิ้ว นับได้ถึง 3 ล้านคนต่อวันในช่วงสุดสัปดาห์ ยามค่ำคืนวันธรรมดาก็คึกคักถึงดึกดื่น และปัจจุบันมันกลายเป็นศูนย์ศิลปะ เป็นแหล่งจัดเทศกาลหนังอิสตันบูล นิทรรศกาลแสดงผลงานศิลปินรุ่นใหม่ๆ ดนตรีข้างถนน และบางครั้งบางคราวก็เป็นแหล่งแสดงความคิดเห็นทางการเมือง

ถนนคนเดินอิสติคลัลไม่ได้ทำให้รถติดมากขึ้น เพราะมีถนนรถวิ่งขนาดหลายเลนขนานอยู่ถึงสองสาย รถเข้าถึงได้ตามซอยเล็กด้านข้าง สิ่งที่มันเปลี่ยนคือแปลงจำนวนรถมาเป็นจำนวนเท้าเดิน เปลี่ยนเส้นเลือดอุดตันเสื่อมโทรมมาเป็นเส้นเลือดใหม่ที่มีเซลล์ดีๆ ไหลเวียนในรูปแบบของชีวิตมนุษย์ตัวเป็นๆ ที่หายใจได้ ร้องเพลงได้ ปฏิสัมพันธ์กันได้ (อยากปั่นจักรยานก็ได้ถ้าปั่นขึ้นเขาไหว)

นั่นคือความหมายของอิสรภาพชีวิตคนเมือง

นับเป็นอีกหนึ่งกรณีตัวอย่างที่ให้บทเรียนว่า หากเราปรับปัจจัยทางกายภาพเพียงบางอย่างในเมือง สังคมและเศรษฐกิจก็ฟื้นฟูขึ้นมาได้เอง

“The World of Bike Trend”, Cycling Plus, June 2014  

Advertisements